De winst- en verliesrekening — ook wel resultatenrekening of W&V-rekening genoemd — is het financiele hart van je onderneming. Het document laat over een bepaalde periode zien hoeveel je hebt verdiend, welke kosten je hebt gemaakt en wat er netto als winst overblijft. Voor je belastingaangifte, een banklening of een gesprek met een accountant is de W&V-rekening onmisbaar. In dit artikel leg je stap voor stap uit hoe je hem opmaakt, inclusief een realistisch voorbeeld.
De winst- en verliesrekening is een financieel overzicht dat de inkomsten en uitgaven van je bedrijf over een bepaalde periode — doorgaans een kwartaal of een volledig boekjaar — naast elkaar zet. Het eindresultaat is simpel: meer inkomsten dan uitgaven betekent winst; meer uitgaven dan inkomsten betekent verlies.
Voor ZZP'ers is de W&V-rekening belangrijk om drie redenen:
Een winst- en verliesrekening kent een vaste structuur. Hieronder zie je de opbouw van simpel naar gedetailleerd.
De omzet is het totaal van alle facturen die je hebt verstuurd in de periode, exclusief btw. Je werkt in je boekhouding altijd met bedragen exclusief btw, omdat de btw eigenlijk van de Belastingdienst is en alleen via jou doorloopt. Als je in 2025 voor € 72.000 aan facturen hebt verstuurd (exclusief btw), is dat je omzet.
Dit zijn kosten die je direct maakt om je dienst of product te leveren. Voor veel ZZP'ers — consultants, tekstschrijvers, designers — zijn deze kosten laag of nul. Maar een fotograaf die printmateriaal inkoopt, of een bouwkundig adviseur die meetapparatuur huurt, heeft wel directe inkoopkosten. Omzet minus inkoopkosten geeft de brutowinst.
Dit is de grootste categorie voor de meeste ZZP'ers. Denk aan:
Brutowinst minus alle bedrijfskosten geeft het bedrijfsresultaat. Dit is de winst vóór rentelasten en belastingen (EBIT — Earnings Before Interest and Taxes). Voor de meeste ZZP'ers zonder leningen is dit gelijk aan de winst vóór belasting.
De fiscale winst is het bedrag waarover je inkomstenbelasting betaalt. Dit wijkt soms af van het bedrijfsresultaat, omdat je bepaalde aftrekposten toepast:
Om het concreet te maken, hier een voorbeeld van een ZZP’er die werkt als IT-consultant in 2025.
| Post | Bedrag (€) |
|---|---|
| Omzet (excl. btw) | 80.000 |
| Inkoopkosten / uitbesteed werk | – 3.500 |
| Brutowinst | 76.500 |
| Thuiswerkkosten & werkruimte | – 2.400 |
| Software & abonnementen | – 1.800 |
| Vervoerskosten | – 3.200 |
| Verzekeringen (AOV + beroepsaansprakelijkheid) | – 4.200 |
| Accountant / boekhouder | – 1.500 |
| Opleiding & cursussen | – 1.200 |
| Afschrijving laptop & apparatuur | – 600 |
| Overige bedrijfskosten | – 800 |
| Bedrijfsresultaat (EBIT) | 60.800 |
| Zelfstandigenaftrek | – 2.470 |
| MKB-winstvrijstelling (13,31% van € 58.330) | – 7.762 |
| Belastbare winst | 50.568 |
Over de belastbare winst van € 50.568 betaal je inkomstenbelasting. In 2026 is de eerste schijf tot € 38.441 belast tegen 35,82% en het meerdere tegen 49,5%. Vergeet niet ook de Zvw-bijdrage (circa 5,86%) in te calculeren.
Veel ZZP'ers verwarren de winst- en verliesrekening met de balans. Ze zijn allebei boekhoudkundige overzichten, maar ze meten iets anders.
| Aspect | W&V-rekening | Balans |
|---|---|---|
| Wat het toont | Inkomsten en kosten over een periode | Bezittingen, schulden en eigen vermogen op één moment |
| Tijdshorizon | Periode (jaar, kwartaal, maand) | Momentopname (bijv. 31 december) |
| Eindresultaat | Winst of verlies | Eigen vermogen |
| Verplicht voor ZZP? | Ja, voor IB-aangifte | Ja, onderdeel van de jaarrekening |
De balans is als een foto: het laat zien wat er op een bepaald moment in je bedrijf zit. De W&V-rekening is als een film: het laat de bewegingen zien over een periode. Samen vertellen ze het complete verhaal van je bedrijfsfinanciën.
Elke ZZP'er met een eenmanszaak of VOF moet jaarlijks aangifte inkomstenbelasting doen. De winst uit onderneming — het getal uit je W&V-rekening na aftrekposten — is het vertrekpunt. De aangifte moet vóór 1 mei van het volgende jaar ingediend zijn (of vóór 1 april als je uitstel wilt aanvragen via een fiscaal dienstverlener).
Ga je een zakelijke lening aanvragen of een hypotheek als zelfstandige? Dan vragen banken doorgaans de W&V-rekeningen van de afgelopen drie jaar op. Ze willen zien of je inkomen stabiel en voldoende is. Een nette, overzichtelijke resultatenrekening maakt een professionele indruk en vergroot je kans op goedkeuring.
Voor sommige subsidies (zoals innovatiegerichte regelingen) of voor het berekenen van je recht op huurtoeslag of zorgtoeslag, moet je je werkelijke inkomen kunnen onderbouwen. De W&V-rekening is hierbij het bewijsstuk.
Als je een accountant inschakelt voor je aangifte of advies, is de W&V-rekening de basis van het gesprek. Een accountant kan aan de hand van je resultaten adviseren over belastingoptimalisatie, pensioenopbouw en investeringsbeslissingen.
Fiskr maakt automatisch een actuele winst- en verliesrekening op basis van je facturen en kosten. Altijd up-to-date, zonder handmatig rekenen. Precies wat je nodig hebt voor je aangifte.
Gratis starten →