Sinds januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA weer actief. Boetes vanaf 2026. 5 vragen, en je weet of je opdracht risico loopt. Geen account nodig.
Schijnzelfstandigheid Check: Ben Jij Veilig of Loop Je Risico?
De Wet DBA wordt sinds 2025 actief gehandhaafd. Voor de eerste keer in jaren kunnen ZZP'ers en opdrachtgevers een boete krijgen als de werkrelatie niet aan de criteria voldoet. Hier zijn de feiten en een scanner die jouw risico inschat.
DBA-scanner: 5 vragen
Beantwoord deze vragen eerlijk. De scanner draait volledig in je browser, niets wordt opgeslagen of verstuurd.
Schijnzelfstandigheid-check
5 vragen over jouw belangrijkste opdracht. Resultaat in 90 seconden.
1. Werk je voor meerdere opdrachtgevers tegelijk?
Reken een opdrachtgever mee als je dit jaar minstens 1 factuur naar ze stuurt. Tellen ook: parttime klussen, korte projecten, vaste klanten.
2. Kun je het werk laten uitvoeren door iemand anders?
Kun je bijvoorbeeld een collega-ZZP'er inschakelen of personeel inhuren, zonder dat de opdrachtgever dat hoeft goed te keuren?
3. Gebruik je eigen materiaal, software of gereedschap?
Eigen laptop, eigen tools, eigen software-licenties, eigen werkbus, eigen gereedschap. Of werk je met dat van de opdrachtgever?
4. Ben je vrij in je werktijden en werkwijze?
Bepaal je zelf wanneer je werkt en hoe? Of moet je verplicht op kantoor zijn, bij vergaderingen aanwezig, of vaste werktijden draaien?
5. Wat is je uurtarief bij deze opdracht?
Een hoger uurtarief is een sterk signaal van zelfstandig ondernemerschap. De Belastingdienst hanteert sinds 2025 ongeveer 36-37 euro als ondergrens.
1 jan 2025
Handhaving actief
Belastingdienst kan vanaf nu boetes geven voor schijnzelfstandigheid.
2026
Eerste boetes
Vanaf 2026 worden boetes uitgedeeld aan opdrachtgevers, niet alleen waarschuwingen.
€37+
Vermoeden zelfstandigheid
Boven dit uurtarief wordt zelfstandigheid eerder aangenomen door de Belastingdienst.
Wat is de Wet DBA precies?
De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) bepaalt wanneer iemand een echte ZZP'er is en wanneer er sprake is van een (schijn)dienstbetrekking. Sinds januari 2025 wordt deze wet weer actief gehandhaafd, na een handhavingspauze van jaren.
Het verschil tussen echte zelfstandigheid en schijnzelfstandigheid hangt van drie hoofdcriteria af:
Gezagsverhouding: kun je vrij bepalen hoe en wanneer je werkt?
Persoonlijke arbeid: moet je het zelf doen of mag je vervanging regelen?
Loon: krijg je een vergoeding die hoort bij ondernemerschap, of bij loondienst?
Hoe de Belastingdienst kijkt
De Belastingdienst beoordeelt elke werkrelatie op een aantal kenmerken. Hoe meer kenmerken op zelfstandigheid wijzen, hoe veiliger je zit. Voorbeelden van indicaties:
Indicaties voor echte zelfstandigheid
Werk je voor meerdere opdrachtgevers per jaar
Bepaal je zelf werktijden, werkwijze en plek
Investeer je in eigen materiaal, software of opleidingen
Loop je financieel risico (bijv. geen werk, geen geld)
Stuur je zelf facturen, met eigen voorwaarden
Heb je een marketing-website, KvK, eigen identiteit
Tarief vergelijkbaar met loondienst (laag uurtarief)
Gebruik laptop, kantoor, tools van opdrachtgever
Geen ander eigen werk of klanten
Modelovereenkomst niet meer voldoende: sinds de actieve handhaving telt vooral de praktijk, niet alleen het papier. Zelfs met een correcte modelovereenkomst kan de Belastingdienst vaststellen dat je in de praktijk een werknemer bent.
Wat doe je bij risico?
Heb je een gemiddeld of hoog risico uit de scan? Geen paniek, maar wel actie:
Bespreek het met je opdrachtgever. Veel opdrachtgevers willen ook geen risico, dus ze werken graag mee.
Maak het zakelijker. Eigen tools, eigen werkruimte, vrije werktijden, vervangingsregeling.
Spreid je inkomsten. Bouw klanten op zodat één opdrachtgever niet 70%+ van je inkomen is.
Documenteer. Houd vast wat je doet voor wie, en hoe zelfstandig dat is.
Verhoog je tarief. Een tarief boven 50-70 euro per uur is een sterke indicatie van ondernemerschap.
Lukt het niet om zelfstandig te zijn bij deze opdracht? Overweeg een dienstbetrekking of payroll-constructie. Dat is geen schande: het hangt af van de werkrelatie, niet jouw waarde.
Hoe Fiskr je helpt
Fiskr is een gratis app die het ondernemerschap zichtbaar maakt voor jou en (als het moet) voor de Belastingdienst:
Klantenoverzicht: Fiskr toont per klant hoeveel procent van je omzet bij ze vandaan komt
Spreiding-alert: bij een klant die meer dan 70% wordt, krijg je een melding
Investeringen tracken: tools, opleidingen, software automatisch geboekt als ondernemerskosten
Facturen met eigen voorwaarden: directe indicatie van zelfstandig ondernemerschap
Uurtarief-calculator: bereken je minimumtarief om als ondernemer rendabel te zijn
Nee, niet direct. In 2025 was er een overgangsfase met vooral waarschuwingen. Vanaf 2026 kunnen boetes volgen, met name aan opdrachtgevers. Voor ZZP'ers kan een herziening van eerdere jaren plaatsvinden.
Wie krijgt de boete: ik of de opdrachtgever?
Primair de opdrachtgever (die had je in loondienst moeten nemen). Maar als ZZP'er kun je een naheffing krijgen op zelfstandigenaftrek en MKB-vrijstelling die je ten onrechte hebt geclaimd.
Heeft een modelovereenkomst nog zin?
Ja, maar alleen als de praktijk klopt. De Belastingdienst kijkt vooral naar hoe je echt werkt. Een modelovereenkomst is een goede basis, maar geen vrijbrief.
Ik werk vooral voor 1 grote klant. Ben ik per definitie schijnzelfstandig?
Niet per definitie. Als je vrij bent in werktijden, eigen middelen gebruikt, projecten levert (geen functie invult) en vervanging mag regelen, kan het. Maar het is wel risicovol; spreid je klanten waar mogelijk.
Mijn uurtarief is €30. Ben ik dan automatisch schijnzelfstandig?
Nee, automatisch niet. Maar het uurtarief is wel een sterke indicatie. Onder €37 staat de zelfstandigheid extra onder druk. Verhoog je tarief waar mogelijk.
Wat als ik met een ander bedrijf wil samenwerken (BV of constructie)?
Een BV of holding helpt niet automatisch tegen schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst kijkt door de constructie heen naar de werkrelatie. Wel kan een BV bijdragen aan ondernemersrisico en investeringen.